• Kültür

    Tatarlar?n Halk Kültür

    10.12.2018

    Çin'deki Tatar Etnik Grubu'nun atalar?, Çin'in kuzeyindeki bozk?rlarda ya?ayan göçebe a?iretlerdi. "Dada", "Dadan", "Baida" ve "Wengjici", Çin'in de?i?ik dönemlerine ait tarihi kay?tlarda Tatar etnik grubuna verilen adlar olarak biliniyor.

    Çin'de ya?ayan ça?da? Tatarlar?n olu?umu, Orta Ça?'da Avrasya bölgesindeki de?i?imlerin sonucu olarak kabul ediliyor. Tatarlar, tarihte uzun süre Xinjiang'daki di?er etnik gruplarla bir arada ya?am?? ve ekonomi, ideoloji, gelenek ve görenekler aç?lar?ndan de?i?im geçirmi? ve böylece a?amal? olarak günümüzdeki halini alm??t?r.

    1934 y?l?nda düzenlenen 1. Xinjiang Halk Kongresi'nde "Dadan" ve "Nogai" gibi Tatar etnik grubunun eski Çince isimlerinin "Tatar" a dönü?türülmesi kararla?t?r?ld?. Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurulu?undan sonra, Tatar halk?n?n iradesi do?rultusunda "Tatar" ibaresi, Tatar etnik grubunun resmi ve yasal ad? haline geldi.

    K?yafet Kültürü

    Tatar erkekler kollar? geni?, yakalar? dik ve gö?sün sol k?sm?nda dü?meler bulunan beyaz gömlek ile alt kenar? belle s?n?rl? olan siyah renkli k?sa yelek giymeyi tercih eder. Bunun yan? s?ra, koyu renklerde uzun cüppe giyer ve deri kemer takarlar. Tatar erkeklerin giydikleri elbiselerin gö?üs bölümünde haç ?eklinde desenlerle bitki motifleri dokunur. Son derece renkli olan bu elbiselerin desenleri birbirleriyle uyum sa?lar. Tatar erkekler a?? geni? ve bacak k?sm? dar olan siyah pantolon giyerler. Siyah-beyaz kontras? ta??yan bu giyim tarz?, erkekleri genç, enerjik ve becerikli gösterir ve insanlar? motive eder.

    Tatar kad?nlar a?? geni? ve bacak k?sm? dar olan pantolon ile plili uzun etek giyerler. Etekler beyaz, sar?, mavi ve kahverengidir. Giydikleri ceketlerin kollar? genellikle dard?r. Bunun yan? s?ra, kendi elleriyle yapt?klar? veya ald?klar? koyun yönünden yap?lm?? ceket veya uzun etek giyerler. Bu elbiselerin gö?üs, yaka, kol, bilek ve kenar k?s?mlar?nda renkli desenlerle motifler bulunur. Tatar kad?nlar etek yaparken ince, yumu?ak ve ipek kuma?lar? tercih ederler. Kenar?nda pliler bulunan bu tür elbiselere kadifeden yap?lan yelek e?lik eder. Bu tarzla giyinen kad?nlar dinamik, güzel ve narin görünür.

    Tatar erkekler yaz günlerinde siyah, k?rm?z? veya ye?il renkli çiçek desenli veya desensiz "Takeya" denen yuvarlak ?apka takmay? severler. Kad?nlar ise boncuklarla süslü küçük ?apka veya çiçek desenli saç tokas? takar. Orta ya?l? kad?nlar ?apkan?n üstüne ba?örtüsü de ba?lar.

    Tatarlar?n yemek gelenekleri, geleneksel tarz?n? koruyor. Tatarlar, di?er etnik gruplar?n yemek kültüründen de faydalanarak, kendi yemek kültürlerini yaratt?lar. Tatarlar?n yemekleri, esas olarak undan yap?lan yemeklerden olu?ur, bunlara et, süt, pirinç, dar?, m?s?r, soya, sebze ve meyve eklenir.

    Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nin merkezi Urumçi'de Eski Yanghang Camii ile Xinjiang'?n Qitai ilçesine ba?l? Daqiuangou Tatar Özerk Nahiyesi'nin yönetimiyle hastanenin ortak çal??ma binas?, varl???n? günümüze kadar koruyabilen Tatar yap?lar?d?r. Eski Yanghang Camii'nin ön salonundaki resim ve desen oyulan sütunlar son derece görkemli görünür. Caminin ana salonu ise sadeli?i, temizli?i ve ciddi ortam?yla insana huzur verir. Salonun zeminine namaz k?lmak için kullan?lan geni?, konforlu ve yumu?ak hal?lar dö?endi. ?ki kenar?nda bulunan pencereler sayesinde salon güne? ???klar?ndan verimli ?ekilde faydalan?r ve son derece ayd?nl?k görünür. Salonun tavan k?sm?nda ince i?çilikle yap?lan göz al?c? büyük bir avize as?l?d?r. Ana salondaki dekorasyon ve tüm süsler Müslümanlar?n özgün estetik dü?üncesini yans?t?r.

    Tatarlar için yenmesi yasak olan hayvanlar aras?nda domuz, at, kat?r, e?ek, ipek böce?i ve y?lan vard?r. Bunun yan? s?ra, do?al olarak ölen hayvanlar?n etleriyle tüm hayvanlar?n kanlar?n?n yenmesi de yasakt?r. Tatarlar?n yemesi yasak olan 20 çe?it hayvan aras?nda ayr?ca kartal, bayku?, saksa?an, karga, leylek, kaplan, kurt, leopar, aslan, ay? ve fare bulunur. Tatarlar için içki içmek yasakt?r. Su kaynaklar?n?n temiz tutulmas? için su kanal?, çe?me ve p?narda çama??r y?kamazlar. Tatarlar sohbet ederken veya yemek yerken sümkürme, tükürme, esneme veya gaz ç?karma gibi hareketlerden kaç?n?rlar. Bunun yan? s?ra, kad?nlarla alay etmeyi veya onlara tacizde bulunmay? büyük sayg?s?zl?k olarak görürler. Herkesin önünde vücudun üst k?sm?n?n ç?plak olmas?n? veya iç çama??r?yla bir eve gitmeyi uygun görmezler.

    Evlilik ve Cenaze Gelenekleri

    Aile, Tatarlar?n sosyal yap?s?n?n en temel birimidir. K?rsal kesimlerdeki ve bozk?rlardaki Tatar aileler üç dört ku?ak toplu halde ya?arlar. Tatarlar, 18 ya??n? doldurduktan sonra evlenirler. Bu gelene?in Xinjiang'?n kuzeyindeki so?uk iklim nedeniyle fizyolojik olgunla?man?n geç olmas?ndan kaynakland??? savunuluyor. Yap?lan ara?t?rmalar, Xinjiang'da ya?ayan Tatarlar?n evlilik ya??n?n nispeten büyük oldu?unu gösteriyor. Erkeklerin evlilik ya?? 25, k?zlar?nki ise 20 civar?ndad?r. Son dönemlerde Tatarlar ailenin iste?ine bakmadan gönüllerince evleniyorlar. Tatarlar, genç ya?larda evlenmeyi te?vik etmez, ayn? soy isimli olanlar da evlenmez.

    Tatarlar?n geleneksel evlilik töreni, gelinin evinde yap?l?r. Damat, gelin evinde birkaç ay, hatta bir y?l kal?r, ancak bu süre tamamland???nda gelini kendi evine götürebilir. Gelin damad?n evinde oturmaya ba?lad???nda, e?inin aile ismini kullanmaya ba?lar.

    Tatarlar, ölüleri gömme gelene?ini koruyor. Cenaze törenlerinde, ?slam geleneklerini uygularlar.

    Tatarlar, protokole büyük önem verir. Terbiyeli olma, günlük hayatlar?nda sad?k olduklar? en temel kurald?r. Tatarlar aile düzenini korumaya da önem verirler. Onlara göre, ailede hareket kurallar? olu?turulmas?, ailenin gelece?ini belirler. Tatarlar aras?nda ahlâk e?itimi, son derece yayg?nd?r. Bu e?itimin ba?l?ca konular? aras?nda, ya?l?lara sayg? ve çocuklara ?efkat, kar??l?kl? sevgi, çal??kanl?k, içtenlik, sadakat, iyi kalplilik ve güvenilirlik yer al?r.

    Tatarlar, yolda kar??la?t?klar?nda sayg?lar?n? göstermek için çe?itli hareketler yaparlar. Hangi taraf?n önce selam verece?inin kural? vard?r. Ata veya arabaya binenler, öncelikle yaya yürüyen veya yerde oturan insanlara selam verir, yaya yürüyenler öncelikle oturan veya ayakta kalanlara selam verirler. Bunun yan? s?ra, daha az ki?i olan grubun daha kalabal?k gruba selam vermesi ve gençlerin her zaman ya?l?lara öncelikle selam vermesi gerekir.

    Tatarlar?n geleneklerinde çocuklar?n e?itimine son derece önem verilir. Erkek çocuklar, sad?k olmas?, ya?l?lara sayg? göstermesi, tar?m ve çobanl?k becerileri edinmesi, okuma yazmay? bilmesi ve kad?nlara sayg?s?zl?k etmemesi yönünde e?itilir. K?z çocuklar ise süt sa?ma, erkek ve k?z karde?lerinin bak?m?, ev i?leri, nak?? ve dokuma i?leri ile kaynanaya ve e?ine sayg?, çocuklar?n? yeti?tirme ve aile dayan??mas?n? koruma konular?nda e?itilir.

    Edebiyat

    Tatarlar, çok say?da geleneksel edebiyat eseriyle dünyada ün sald?. Alleppobarja adl? efsane, totem, kurt, leopar ve ejderi konu alan efsaneler ve Sak-Sok adl? ?iir bu geleneksel efsane ve ?iirlerin ba?l?ca örnekleridir. Sak-Sok, yediden yetmi?e bütün Tatarlar?n bildi?i halk ?iiridir. Bu ?iire göre, bir varm?? bir yokmu?, bir ailede ikiz erkek karde? varm??. Ancak, bu ikizler anne babalar?n?n sözlerini hiç dinlememi?ler ve küçük bir ?ey için bile s?kça kavga etmi?ler. Bir gün, babas? d??ar?ya gitmi?, ikizler de bir yay için birbirine girmi?. Bu duruma k?zan anneleri beddua ederek, ikizlerin ormanda iki ku?a dönü?mesini dilemi?. Ancak, annenin bedduas? gerçe?e dönü?mü?. ?kizler ku?a dönü?mü? ve ormanda gün boyu, "sak" ve "sok" diye ac? ç??l?klar atm??lar ve anne babalar?n?n yan?na bir daha dönmeleri mümkün olmam??. Sak-Sok ?iiri, ailedeki uyumsuzlu?un ac?lar?n? canl? ?ekilde tasvir eder. Tatarlar aras?nda yayg?n olan bu ?iir günümüzde de varl???n? sürdürüyor. Tatarlar, tarihten beri ikiz çocuk do?mas?n? Tanr?'n?n insanlara özel ba???? olarak görürler ve ikizlerin süper güce sahip erkekler oldu?una inan?rlar. Bu nedenle eski dönemlerde a?iretlerin liderli?ini ikizler yürütürdü. Sak-Sok ?iirinde ise insanlar?n dayan??ma içinde olmas?, ba?kalar?na rahatça beddua etmemesi, özellikle annelerin kendi çocuklar?n? lanetlememesi ça?r?s? yap?l?r. Çünkü, Tatarlar annelerin dualar?yla iyi dileklerinin kutsal oldu?unu, bedduan?n da bazen garip etki verebilece?ini, s?radan insanlar?, hatta Tanr?'n?n ba???? olan ikizleri bile etkiledi?ini dü?ünürler.

    Tatarlar?n sözlü halk ?iirleri son derece zengindir. Bu ?iirlere örnek olarak "Muhammed Emin", "Kazan'?n Fethi", "Süyümbike", "Ka?an?n K?z?" adl? eserler gösterilebilir.

    Avrupa'da sanayi devrimi ve Çarl?k Rusyas?'nda sosyal de?i?imlerin ya?anmas?yla birlikte, Tatarlar?n kültür ve bilim alanlar?nda yeniden geli?me görüldü. Bu dönemde çok say?da Tatar edebiyatç? ve ?air yeti?ti. Bunlar aras?nda Abdülcebbar Kandal?y (1797-1823), ?emseddin Zeki (1825-1865), Ali Çokr?y (1826-1889), Miftaheddin Akmolla (1831-1895) ve Yakov Yemelyanov (1848-1893) bulunuyor.

    Tatarlar?n sevdikleri telli çalg?lar aras?nda mantolin, heptachord, gitar ve Babalayk vard?r. Tatarlar?n sevdi?i tu?lu çalg? ise akordeondur. Akordeon, çalg?daki tu? düzenine göre birkaç çe?ide ayr?l?r.

    Xinjiang'da ya?ayan çe?itli etnik gruplar?n tiyatrolar?nda 1930'lu y?llarda Tatarlar, öncü rol oynad?lar. O dönemde, feodal ve dini güçlerin bask?s? nedeniyle kad?n oyuncular erkek oyuncularla birlikte sahneye ç?kamazd?. Buna ra?men, Tatar edebiyatç?lar, eski Sovyetler Birli?i'ndeki senaryolardan esinlenerek bu senaryolar? özenle i?lediler ve yeniden sahneye koydu. Tatarlar?n tiyatrosu, toplumsal geli?meleri ve erkek-kad?n e?itli?i gibi konular? i?ledi. A?k? konu alan tiyatro eserlerinde feodal dü?ünceler ele?tirildi ve birbirlerine sad?k kalan a??klar övüldü. Bununla birlikte, Tatar erkek ve kad?n oyuncular yeni kurulan Uygur, Kazak, Özbek tiyatro topluluklar?na kat?ld?. Tatar kad?n oyuncular?n sahneye ç?kmas?, Xinjiang'da bir ilke imza att?.

    新版金蟾捕鱼 快络棋牌首页| 千炮捕鱼电玩城| 神来棋牌app| 金字塔棋牌下载| 棋牌平台