• Kültür

    Taciklerin Halk Kültürü(2)

    10.12.2018

    Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nin Ka?gar ?li'ne ba?l? Ta?kurgan Tacik Özerk ?lçesi'nde toplu olarak ya?ayan Taciklere, Güney Xinjiang'?n Poskam, Yarkent, Akto ve Guma ilçelerindeki Tacik köylerinde de rastlamak mümkün. 47 bin 300 ki?ilik nüfusa sahip olan Taciklerin yüzde 60'? Ta?kurgan Tacik Özerk ?lçesi'nde, geri kalan? ise Xinjiang'?n çe?itli bölgelerinde ya??yor.

    Tacik toplumunda tek e?lilik uygulan?r. Ya?l? erkekler genellikle ailenin reisi olarak, ailenin üretim çal??malar?n? ve günlük i?lerini düzenler. Büyüklere sayg? göstermek, Taciklerin geleneksel ahlaki ve sosyal de?eridir. Miras?n aktar?lmas? da Tacik etnik grubunun geleneklerinden biridir. Eski zamanlarda, ailenin miras?n? genellikle o?ullar al?rd? ve k?zlar ise bu haktan mahrumdu.

    Taciklerin selamla?mas? çok özel ve ilginçtir. Ayn? ya?lardaki erkekler selamla??rken, el s?k??arak birbirinin elini öper veya kucakla??r. Farkl? ya?lardaki erkekler bir araya geldiklerinde, ya?l?lar gençlerin al?nlar?ndan ,, gençler ise ya?l?lar?n avuçlar?ndan öper. Kad?nlar selamla??rken, ya?l?lar gençlerin göz veya al?nlar?ndan öper, gençler de ya?l?lar?n avuçlar?n? öper; ayn? ya?lardaki kad?nlar yanaklar?ndan öpü?ür, ili?kileri yak?n olanlar ise dudaklar?ndan öpü?ür. Erkek ve kad?nlar, genellikle el s?k??arak selamla??r. E?er erkek, yak?n ya?l? akraba ise, kad?nlar ya?l?n?n avucunu öper. Uzun zamand?r görü?meyen yak?n akrabalar kar??la?t?klar?nda, kucakla?man?n yan? s?ra çok hal hat?r sorarlar.

    Elden öpü?me, Taciklerin selamla?ma geleneklerinden biridir. ?ki ki?i bir araya geldiklerinde önce el s?k???r, sonra birbirinin ellerini öper. Çocuklar her sabah anne babalar?n?n ellerinden öper. E?ler bir araya geldiklerinde, kad?n erke?in avucundan öper, erkek ise sayg? göstermek için elle kad?n?n ba??na hafifçe bast?r?r.

    Tacik kültüründe kad?nlara çok sayg? gösterilir. Ev ziyaretinde veya dü?ün, cenaze ve bayramlarda, ev sahipleri konuklardan en ya?l? kad?na en büyük sayg?y? gösterir.

    Taciklerin gözünde, un mutlulu?un sembolüdür. Taciklerin iyi dileklerini un serperek gösterme gelene?i vard?r. Örne?in, Taciklerin geleneksel bayram? olan "Nevruz Bayram?" arifesinde, bütün aileler mobilyalar? d??ar?ya ta??rlar; evlerin bütün kö?elerini iyice temizledikten sonra, unla duvara "Y" ?eklindeki desenleri düzenli olarak çizeler. Köylerde ya?ayanlar yeni y?l? kutlamak için birbirinin evlerini ziyaret ederken, ziyaret edilen ailenin kad?n? konuklar?n omuzlar?na u?urun sembolü olarak un serper.

    Evlili?in ilk gününde, damat ve gelin kendi evlerinde yemekler haz?rlayarak, kutlamaya gelen akrabalar?na ikram eder. Konuklar genellikle dört nan ile nan üzerine koyduklar? giysi, günlük e?yalar veya süsler hediye eder. En yak?n akrabalar ise genellikle koyun verir. Damat ve gelinin annesi veya büyük a?abeyinin e?i genellikle kutlu olsun diye hediyelerin üzerine un serper. Damat, gelin ailesine gelirken kap? önünde çok s?cak kar??lan?r. Gelinin iki nedimesi damada tereya?l? süt sunar ve damat at üzerinde sütü içtikten sonra attan iner. Gelinin ailesinden bir ya?l?, kutlamak amac?yla damat ve ?ahitlerin omuzlar?na un serper.

    Bir ailede, erkek bebek do?arsa, büyük törenle kutlan?r. Ailedeki ya?l? çocu?un büyüdükten sonra kahraman, güçlü, cesur ve mutlu olmas? için havaya ate? eder.

    Bebek, erkek olsun, k?z olsun ilk gün emzirilmez. Bebeklere emzirmeden önce, "Uahtaoudad" töreni yap?l?r. Bu tören, genellikle bebe?in do?umundan sonraki ikinci gün yap?l?r. Bebek sabaha kar?? do?arsa, tören ak?am y?ld?z?n ç?kmas?ndan sonra yap?labilir. Törene, ailedeki bir ya?l? ba?kanl?k eder. Ya?l?, kartal veya güvercin tüylerini, tahta biberondaki kaynam?? suya veya süte band?r?r. Bebe?in büyüdükten sonra cesur ve ?ansl? olmas?n? dilemek için kaynam?? suya veya süte ?eker ve ?ahinin safra kesesi konur. Suya veya süte band?r?lan tüyler, bebe?in dudaklar?na defalarca sürülür. Bu törenden sonra anne bebe?ini emzirebilir.

    Tacikler, dü?ünlere büyük önem verirler ve dü?ünleri genellikle havan?n temiz oldu?u, hayvanlar?n iyi beslendi?i ve bol hasat yap?lan sonbahar günlerinde yaparlar. Dü?ünler genellikle üç gün sürer. Dü?ünün ilk gününde, damat ve gelin kendi evlerinde ayr? ayr? yemekler haz?rlayarak, kutlamaya gelen akrabalar?na ikram eder. Konuklar?n hediyeleri aras?nda genel olarak dört veya alt? nan bulunur, Nan'?n üzerine giysi, günlük e?yalar veya süsler konur. En yak?n akrabalar ise koyun verir. Damat ve gelinin anne veya büyük a?abeyinin e?i kutlu olsun diye hediyelerin üzerine un serper. Damat dü?ün k?yafetini giyer, gelin ise kendi odas?nda kal?r ve konuklarla görü?mez. Dü?ünün ikinci gününde, köyde büyük çapl? e?lenceli faaliyetleri düzenlenir. Dü?üne kat?lan akraba ve kom?ular en güzel giysilerini giyer. Dü?ünde damat ve gelin, üzerine k?rm?z? ve beyaz ?eritler ba?lanm?? yüzükleri birbirine takar.

    Tacikler cenaze törenine özen gösterir ve cenaze törenleri genellikle kalabal?k olur. Cenaze töreni defin günü ölünün evinde yap?l?r. Törenden önce, ölü için giysi haz?rlan?r. Ölülerin erkek ve kad?n modellerine ayr?lan giysilerini dikmek için kullan?lan ipler giysiden al?n?r. Giysi haz?rland?ktan sonra, ceset kap? önüne ç?kar?l?r ve ilahi söylenir. Tören s?ras?nda erkekler bir arada namaz k?larken, kad?nlar ise yanlar?nda oturur. Namaz s?ras?nda a?lamak yasakt?r. Definden sonra, ?mam tekrar dua eder, sonra insanlar s?rayla ölenin yak?nlar?n?n ellerini öper ve "Bu, Allah'?n emridir. Üzülmeyin" diyerek teselli eder Daha sonra cenazeye kat?lanlar ellerini y?kar, dua eder ve cenaze yeme?ini yer. Cenaze yemeklerinde genellikle yak veya dana eti haz?rlan?r, ancak bunlar? ölenin yak?nlar? yemez. Cenaze yemek?ine, Tacik dilinde "Patifaer" denir

    Uzun tarihi geli?me sürecinde, Taciklerin atalar? birçok dine inand?. Taciklerin dini inançlar? esas olarak tabiata tapma, Zerdü?tlük, Budizm ve ?smaililik olmak üzere dört a?amaya ayr?l?r. Tabiata tapma kartallara, Muzta? Ata Da??'na, tuza, süte tapman?n yan? s?ra su, ate?, toprak ve hava olmak üzere "dört unsur" ile renkle ilgili dü?ünceleri de kapsar.

    Taciklerin inand??? ?smaililik, ?ii'li?in bir türevidir.

    Bütün Tacik köylerinde ibadet amac?yla Jama'at Khana (Cemaat Hane) kurulur. Camiden farkl? olan Jama'at Khana'da, ?mam?n duraca?? oyuk yoktur, bat?daki duvara ?mam?n resmi as?l?r ve oyuk yap?l?r. Baz? Jama'at Khanalarda, bayan ?smaililer için özel odalar bulunur.

    Jama'at Khana sadece cemaatin namaz k?ld??? yer de?il, ayn? zamanda yolcu ?smaililerin oturma yeridir. Baz? büyük Jama'at Khanalarda ziyaretçi ?smaililere kolayl?k sa?lamak için konuk odalar? vard?r. Eski zamanlarda, Jama'at Khana gençlerin okuma-yazma ve kutsal kitaplar? okumay? ö?rendi?i yerdi.

    Bayramlar Tacik kültürünün çok önemli bir parças?d?r. Taciklerin kutlad??? Kurban Bayram? ve Ramazan Bayram? ile di?er Müslümanlar?nki aras?nda hem benzerlik, hem fark vard?r. Taciklerin önemli bayramlar? aras?nda Kurban Bayram?, Ramazan Bayram?, Nevruz Bayram?, Fener Bayram?, Üst Kanal Bayram? ve Ekim Bayram? bulunuyor. Bunlardan en önemlisi Nevruz Bayram?'d?r.

    Bayram arifesinde, bütün aileler evlerini iyice temizleyerek, k???n biriktirilen bütün kirlilikleri yok ettikten sonra, evin içindeki duvarlara resimler yapar ve kutlu olsun diye resimlerin üzerine un serperler. Ayr?ca bayramlar için yemekler haz?rlar ve muhakkak büyük bir nan yaparlar.

    Bayramda aileler di?er aileleri ziyaret eder ve eve girince "yeni y?l?n?z kutlu olsun" derler; ev sahibi de "in?allah" diye cevap verir. Sonra ev sahibi konuklar?n omuzlar?na un serper ve onlar? a??rlar. Örflere göre, ziyaret edenlerin ba??ndaki ki?i önce nan? parçalar, "Bismillah" der ve bir parça yer, daha sonra di?er ki?iler nan parçalar?n? beraberce yer. Kad?nlar bayram s?ras?nda evde konuklar? a??rlarken, çocuklar erkeklerle beraber ziyarete gider. K?zlar ve gelinler ise bayram için yap?lan nanlarla anne babalar? ile arkada? ve akrabalar?na gider. Bayram genel de üç gün sürer.

    Tacik halk edebiyat?, genel olarak "soug" (öykü) ve "beyt" (?iir) olmak üzere iki kategoriden olu?ur. "Soug", yani öykülerin zengin içeri?i ve geni? alt bölümleri vard?r. "Soug", üslup bak?m?ndan "efsane","rivayet", "soug" (öykü), "masal", "masxara" (f?kra) ve "vigak" (bulmaca) dahil olmak üzere bütün modern düzyaz? üsluplar?n? kapsar.

    Zengin ve geni? içeri?re sahip "beyt" (?iir) de ça?da? halk edebiyat? kapsam?ndaki bütün ?iir üsluplar?n? içerir. "Beyt"in üsluplar? aras?nda "gazel" (lirik ?iir), "rubayi" (dört m?sral?k ?iir), "qasuyid" (dini ?iir), "mesnevi "(çift m?sral?k ?iir veya serbest ?iir) ve "talxin" (mersiye) bulunuyor.

    "Beyt", içeri?i ve i?levine göre, çal??ma beytleri, örf beytleri, a?k beytleri, mersiye beytleri, övgü beytleri ve dini tören beytleri gibi kategorilere ayr?l?r.

    Taciklerin halk çalg?lar? aras?nda "nay" (kartal flütü, kartallar?n kanat kemiklerinden yap?lan flüt), "dap"(davul) ve "rawap" yer al?yor.

    Halk danslar? aras?nda tek ki?ilik dans, çift ki?ilik dans, erkek dans?, kad?n dans? ve grup dans? vard?r. Tacikler aras?nda ayr?ca kartal flütü ve kartal dans? hakk?ndaki rivayetler de yayg?nd?r.

    新版金蟾捕鱼 不可思议的棋牌app| 巴登棋牌游戏| 真金蟾捕鱼游戏官网| 手机真人赌博平台下载| 大眼棋牌首页